Taza suwdıń insan ómirinde tutqan ornı
Suw (vodorod oksidi, vodorod gidroksidi) — H2O ximiyalıq formulası menen ekilik organikalıq bolmaǵan birikpe: suw molekulası eki vodorod atomınan hám bir kislorodtan ibarat bolıp, olar kovalent sabaq penen baylanısadı. Ápiwayı sharayatlarda reńsiz (qatlamnıń kishi qalıńlıǵı menen), iyis hám dámge iye bolmaǵan ashıq suyıqlıq bolıp tabıladı. Suw, sonıń menen birge, suyıq kristall formasında bolıwı múmkin. Suw kúshli polyarizaciyalanǵan zat bolıp esaplanadı. Tábiyiy sharayatlarda mudamı erigen elementler (duzlar, gazlar) bar. Elementtiń hám energiyanıń global aylanıwında, jer júzindegi turmıstıń payda bolıwı hám saqlanıwı, tiri organizmlerdiń ximiyalıq quramında, ıqlım hám hawa rayı qáliplesiwinde suwdiń ornı júdá zárúr bolıp tabıladı. Suw jerdegi barlıq tiri organizmler ushın eń zárúr element bolıp tabıladı. Jer júzinde jámi 1400 million km3 suw bar. Jaz kúnlerinde ǵarbızdı suwǵa salıp qoyıp suwıtıwdı derlik hámmemiz islep kórgenbiz. Burınları muzlatıwshı úskeneler bolmaǵan zamanlarda, ishimliklerdi suwıtıw ushında sonday usıl keń qollanılǵan: baspaq terisinen islengen ıdısqa toltırılǵan sút, sherbet yamasa sharaptı muzday suw aǵıp atırǵan salmaǵa salıp qoyar edi hám nátiyjede, sol ishimlik muzday bolıp, ishkende adamǵa jánede mazalı dám beretuǵın edi.
Fransuz alımı, Antuan Nolle (1700-1770) da baspaq terisinen islengen ıdıslarda sharap (vino) saqlar edı. 1748-jıldıń ıssı jaz kúnleriniń birinde, Nolle sonday baspaq terisinen islengen ıdısta saqlanıp atırǵan sharaptı suwıtıp ıshıw ushın, onı muzday suwlı suw saqlaǵıshqa salıp qoyadı. Biraq, jeńil awqatlanıwda saqlanar eken, ol qıyalında qashannan berli muzday bolıp turǵan sharaptı alıw ushın suw saqlaǵıshtan ıdıstı shıǵarıp aldı hám baspaq terisinen tayarlanǵan ıdıs jarılıp, ishine suw kirip ketken edi. Insan organizminiń 2/3 bólegi suwdan ibarat. Úlken jaslı insan kúnine 2 litrdan kem bolmaǵan muǵdarda suw ishiwi kerek. Biraq hámmede buǵan ámel qıla bermeydi. Bul bolsa turmıs, salamatlıq, gózzallıq hám azıw ushın zárúrli bolıp tabıladı!
Suw insan organizminiń barlıq kletkaları ushın azıq esaplanadı. Ane sol suw hár bir organnıń úlken bólegin iyeleydi. Mısalı, qan quramındaǵı suw muǵdarı–90% bolsa, mıy–85%, bulshıq etler–75 %, bawır–65%, suyekler–28%, may toqımaları bolsa–25% suwdan ibarat. Organizmdegi barlıq ximiyalıq reaksiyalar suwdıń qatnasıwında boladı.
Shóllew sezimi organizmge járdem kerekliginen derek beredi. Sol sebepli insan tek organizniń talap etkeninde ǵana emes, mudamı - suw ishkisi kelse-kelmese, onı suw menen támiyinlep turıwı kerek.
Kópshilik adamlar kúndelik suwǵa mútajlilik normasınıń bar-joǵı 1/3 bólegin qabıllaǵanlıqtan, adam organizimindegi kópshilik kesellikler rawajlanadı. Suwdiń insan organizmi ushın paydası
Ózimizdi jaman sezsek, ádette bunı sharshaw yamasa stressler, vitaminler jetispewshiligi hám basqa sebepler menen anıqlama beremiz. Negizinde, organizm nátiyjede ápiwayı suwǵa mútajlik sezip atırǵan boladı, biraq organizm suwsız tolıq isley almaydı.
Bawır. Bawır organizmdi mikrob hám viruslar, azıqlıq boyawlar hám konservantlar kórsetiwshi unamsız tásirden qorǵaydı. Bawırdıń wazıypası toksinlerdi suwda eriwsheń jaǵdayǵa keltiriw hám olardı organizmnen tabıslı shıǵarıp taslawdan ibarat. Bawır normal suw balansı sebepli shıǵındılardı qayta islewge kemrek waqıt sarplaydı, jáne bul jumıstı sapalı ámelge asıradı, sonday eken, hár qıylı keselliklerdiń rawajlanıwınıń aldın aladı.
Buyrekler. Buyrekler organizmdegi barlıq suyıqlıqlardı filtrleydi. Insan jetkilikli muǵdarda suw ishse, buyrekler artıqsha suyıqlıqtı záhárli zatlar menen shıǵarıp jiberedi, onıń menen birge barlıq zıyanlı elementler de organizmnen tısqarıǵa shiǵarıladı. Eger suw az muǵdarda ishilse, ol halda buyrekler onı unemlewine hám organizmde uslap turıwına tuwra keledi. Bunday jaǵdaylarda az muǵdarda záhár payda boladı, bul bolsa buyreklerdiń iskerligine unamsız tásir kórsetedi.
Qan. Qanǵa túsiwshi barlıq zıyanlı elementler limfanı "utilizaciya" etedi. Limfa óli kletkalar hám basqa shıǵındılardı toplaydı, olardı limfa toqımalarına jetkeredi, bul jerde bolsa olar filtrlenedi, keyin bolsa qayta islew ushın bawır hám buyreklerge jiberiledi. Normal suw balansı limfaǵa bunday juwapkerli jumıstıń atqarılıwına járdem beredi.
Buwınlar. Artrit kópshilikke azap beredi, biraq bul keselliktiń kópshilik jaǵdaylarda organizmniń sozılmalı suwsızlanıwı nátiyjesinde kelip shıǵıwın kopshilik bilmeydi. Organizmge sozılmalı turde suw jetispese, buwınlar saldamlı zálel koredi jáne bul artritke alıp keledi.
Dene shınıqtırıw shınıǵıwların islew.
Dene shınıqtırıw shınıǵıwları menen shuǵıllanap atırǵan waqıtta jetkilikli muǵdarda suw qabıllamaw jaqsılıqqa alıp kelmeydi. Biraq bunıń nátiyjesinde insan tez sharshap qaladı, háreketler koordinaciyası buzıladı hám hátte bulshıq etler konvulciyaları júzege keliwi múmkin. Ne ushın bunday boladı? Insan aktiv háreketlengen waqtında kóbirek terleydi - ondaǵı qan muǵdarı azayadı. Eger suyıqlıq jetispewshiligi toltırılmasa, júrek iskerliginde buzılıw baqlanadı. Sol sebepli organizmniń suwsızlaniwınıń aldın alıw ushın fizikalıq shınıǵıwlarǵa kirisiwden aldın, shuǵıllanıw dawamında hám onnan keyinde suw ıshıw kerek boladı.
Suwdıń teri hám gózzallıq ushın paydası.
Suwdı jetkilikli muǵdarda qabıllamaw organizmniń suwsızlanıwına alıp keledi. Suwsızlanǵan organizm organlardı zıyanlı elementlerden tolıq tazalay almaydı, olar qanǵa kelip túsedi jáne bul sózsiz terige óz zıyanın kórsetedi. Teri quwraǵan, turpayı tus alıp, san hám quyrıq tarawlarında bolsa cellyulit payda bolıp, taban hám tirsekler terisiniń qurıwı baqlanadı.
Suwdıń azıw ushın paydası
Joqarıda belgilengen barlıq qásiyetlerden tısqarı, suw artıqsha salmaqtan qutılıwǵa járdem beredi hám hátte bul maqset jolındaǵı tiykarǵı faktor esaplanadı. Suwda may hám xolesterin, kaloriyalar joq, suw ıshteydi azaytadı hám may rezervlerin qayta islewde qatnasadı. Eger organizmdegi suw muǵdarı jetkilikli bolmasa, ol halda buyrekler óz wazıypasın normal atqara almaydı. Sonda bawır olardıń wazıypasın óz moynına aladı, onıń may almasıwında qatnasıw ózgesheligi bolsa azayadı. Nátiyjede may organizmde toplana baslap, insannıń semiriwine alıp keledi. Sol sebepli insan artıqsha salmaq taslawǵa háreket qilsada, buǵan jetkilikli suw ishpese, organizm maydı normal qayta isley almaydı.
Sonıń menen birge, geyde organizmde suw jıynalıwı nátiyjesinde salmaq toplaw jaǵdayları da baqlanadı. Mısalı, denesinde suw jıynalıwına biyimlesken insan az muǵdarda suw ishse, mashqala óz-ózinen hal boladı dep esaplaydı. Biraq, tiykarınan bunıń kerisinshesi boladı. Organizmge suw jetispese, ol suyıqlıqtıń hár bir tamshısın uslap qalıwǵa háreket etedi jáne onı rezerv retinde bilek hám ayaq tabanlarında saqlaydı. Sol sebepli organizmdi uzliksiz túrde jetkilikli dárejede suw menen támiyinlep turıw usınıladı.
Sonı este saqlaw kerek, insan qansha kóp duz tutınsa, organizm onı eritiw ushın sonsha kóp suwdı uslap qaladı.
Qansha suw ıshıw kerek?
Hár kuni ortasha 2 litr suw organizmnen búyrekler, ishek, ókpe hám teri arqalı organizmnen sırtqa shiǵadı. Shama menen 0,5 litr suyıqlıq dem alıw nátiyjesinde joytıladı. Eger sol shıǵarılıp atırǵan suw ornı toltırılmasa, organizm suwsızlanadı.
Suwsızlanıw belgileri: sharshaw, bas hám bulshıq etlerdegi awrıwlar, awız hám kóz qurıwı, ıssı hawanı kótere almaslıq.
Insan qansha suw ıshıwı kerek? Semizlikti emlew menen shuǵıllanatuǵın qánigelerdiń atap ótiwinshe, saw insan kúnine keminde 8-10 stakan suw ıshıwı kerek. Fizikalıq shınıǵıwlar menen shuǵıllanıw yamasa ıssı temperaturada bunnanda kóp suw ıshıw usınıladı. Artıqsha salmaqqa iye insan bolsa hár artıqsha 10 kilogramm ushın qosımsha 1stakannan suw ıshıwı kerek boladı. Sonı este saqlaw kerek, kúshli shóllew organizmniń suwsızlanıwınan derek beredi, sol sebepli tek ǵana shóllegende emes, úzliksiz túrde suw ishiw zárúr.
Balalar qansha suw ishiwi kerek? Germaniyadaǵı Balalar azıqlanıwın úyreniwshi ilimiy-izertlew institutı izertlewleri nátiyjesine kóre, 1 jastan 4 jasqa shekemgi balalar az suyıqlıq ishedi eken. Bala bul jasta derlik 1 litr suyıqlıq ishiwi kerek, bul awqattaǵı suyıqlıqtan tısqarı. Biraq balalar bunnan kem suw ishiwi kerek eken. Balalar ishiwi kerek bolǵan eń optimal suyıqlıq - bul taza ishimlik suwı.
Suwdıń ornın ishimlikler menen toltırıw mumkin be? Suwǵa aralastırılǵan miyweli hám palız eginlerinen islengen sherbetler organizmniń suyıqlıqqa bolǵan talabın qandıradı, biraq olarda kaloriyalar bar. Sút hám qumshekerli ishimliklerdi ózlestiriw ushın bolsa organizmge ápiwayı suw kerek boladı. Shay, kofe hám alkogol jeńil ziyanlı zatlardı organizmnen sırtqa shıǵarıwshı tásirge iye, sol sebepli olardan keyin suyıqlıq ornın toltırıw ushın organizmge suw kerek boladı!
Suwdı tuwrı ishiw qaǵıydaları
1. Bir kúnde ortasha 1.5 litrden 2.5 litrge shekem suw ishiw usınıs etiledi, lekin onnan kóp emes. Kóbirek ishemen hám eki úles tezirek azaman dep organizmińizge zálel jetkizip qoyıwıńız múmkin.
2. Shay, kofe hám sherbetler buǵan kirmeydi. Kofe kerisinshe organizmdi suwsızlandırıp qoyadı. Bir stakan kofe ishseńiz, taǵı bir stakan ishimlik suwında ishiwińiz kerek.
3. Suwdı azanda ash qarınǵa ishiń. Azanda sáhárde ishilgen 2 stakan suw sizge 24 kKal dan qutılıwda járdem beredi eken. Bul quwattı organizm tek ǵana suwdı as sińiriwge sarplaydı eken.
4. Awqattan yarım saat aldın suw ıshıwdı adet etiń. Bunıń menen siz ıshteyńizdi de azmaz joytıwǵa erisesiz. Awqatlanıw waqtında, yamasa onnan keyin tezlik penen suw ishpeń. 1,5–2 saattan keyin suw ishseńiz, asqazan-ishek iskerligin jaqsı islewin tamiyinlegen bolasız.
5. Tek ǵana jıllı, bolme temperaturasındaǵı suwdan ishiń. Suwıq yamasa qaynaǵan suw iship, asqazanıńızdı buzıwıńız hesh gáp emes. Jıllı suw toqlıq sezimin baǵıshlasa, muzday suw ishilgende miyge ashlıq signalın jetkizedi.
6. Suw terini ıǵallandırıp, jıyrıq túsiwin azaytadı. Insan organizmi 70 % suyıqlıqtan ibarat bolǵanlıǵı sebepli, suwdı normada ishiw teri hám organizmniń suwsızlanıp qalıwınıń aldın aladı.
Toktasın Jusipbekov
скачать dle 12.1
Telefon
E-mail
